Fiziki alerji:

Fizikî alerji nedir ?
Sıcak, soğuk, ışın veya mekanik iritasyonla meydana gelen anor­mal bir haldir.

Fizikî alerjinin belirtileri nelerdir ?
Fizikî alerjinin iki tür tepkisi vardır: Temas tepkileri ve refleks tep. kileri. Temas tepkisi fizikî etken ile temasta ve yerde ileri gelir. Meselâ soğukla temas eden vücut kısımlarında meydana gelen kur­deşenler. Refleks tipi tepkiler vücudun temasla uzak kalan doku­larında gelişebilir: Meselâ sıcak veya soğuktan ileri gelebilecek astımatik bir kriz veya ürtiker. Tahriş edici bir maddeden dolayı ile­ri gelebilecek refleks tipi bir fizikî alerji o kadar şiddetli olabilir ki bu bayılma veya şuur kaybetme halleri meydana getirebilmek­te ve bazı hallerde denizde boğulmalara neden olmaktadır.

Fizikî allerj ilerin tedavileri hangileridir ?
Tedavi, bu tip alerjisi olan bir hastayı kısa sürelerle fakat uzun bir zaman için sıcağa, soğuğa veya başka tahriş edici bir hale maruz bırakmaktır. Hasta bu yolda tedaviyle hassas olduğu fizikî hale karşı bir derece tolerans göstermeye başlayabilir. Meselâ, hasta­nın durumuna göre yavaş yavaş soğutulan veya ısıtılan günlük banyolar hastanın soğuğa veya sıcağa karşı hassasiyetini ortadan kaldırabilir. Bazen de antihistaminik ilâçları hassasiyetin kaybol­ması için yararlı olabilir.

Böcek alerjisi:

Bal arısı, yabanî arı ve eşekarısı sokmalarına karşı alerjik olan kişiler sokulmamak için tedbir alabilirler mi ?
Evet. Önceden alınacak bazı tedbirlerle böyle sokma imkânları kısmen önlenebilir:
a.Her nevi yiyecek maddesi bu böcekleri cezbedebilir. Dışarıda yemek pişirmek veya yemek, ev hayvanlarına dışarıda yiyecek vermek, açık bırakılan çöp tenekeleri, bir çocuğun yemekte olduğu tatlılardan döküntüler bu gibi böcekleri cezbedebilir. Yemekler yeninceye kadar örtülü tutulmasıyla, çöplüklerin son derece te­miz tutulmasıyla, çöp tenekelerinin ve ev dışındaki dinlenme yer­lerinin devamlı püskürtme ilâçlarla ilaçlamak bu gibi böcekle­ri uzaklaştırır
b.Bahçelerde elektrikli bahçe kırpma makasları, traktörler, mo­torlu biçme makineleri kullanılmamalıdır.
c.Parfümler, saç spreyleri, saç losyonları, güneş losyonları ve baş­ka birçok kozmetik böcekleri cezp ettiklerinden bunların kulla­nılmasından kaçınılmalıdır. Böceklerin kapılabileceği bol giysi­ler, parlak renkler, çiçekli kumaşlar ve siyah renkli elbiselerden kaçınılmalıdır. Beyaz, yeşil ve hâki renkleri ne arı türlerini cezbeder ne de sinirlendirir.
d.Sert toprak veya kumluk yerler dışında daima ayakkabı kul­lanılmalıdır.
e.Sağduyu sahibi olunduğu zamanlar bazı sokmalar önlenebilinir. Kolların sallanması arıları kaçırmayacağından bu hareket­ten kaçınılması ve arıları çekebilecek başka hareketler de ya­pılmaması gereklidir. Bütün anî hareketler arıların saldırısını artırabilir. Her zaman etrafa bakınmak ve dikkatli olmak da bir­çok sokulma vakasını önleyebilir.

Böcek sokmalarına karşı hassas olan kimseler başka ne gibi tedbir­ler alabilirler ?
Bu gibiler dışarıda bulundukları.zamanlar yanlarında daima içe­risinde enjeksiyon için epinephrine, antihistemin tabletleri ve kan akıntısını durdurmak için kola veya bacağa sarılan sıkı bir sargı bulunan bir ilâç takım çantası bulundurmaları gereklidir. Bir sokma olayı meydana geldiği zaman bu ilâçlardan gerekenler der­hal kullanılmalı ve bir doktora başvurulmalıdır.

Böcek sokmalarına alerjik olanlar profilaktik yoldan tedaviye tâbi tutulabilirler mi ?
Evet. Bu gibiler böceklerin özleriyle teste tâbi tutulabilirler ve alı­nan sonuca göre gerekli özle hazırlanacak ilâçla (hyposensitize) tedavi edileceklerdir.

İlaç alerjisi:

Hangi ilaçlar alerjik tepki gösterebilir
Hasta bunlara hassas ise pratik bakımdan her ilâç.

Bir insanın, bir ilâca alerjisi olup olmadığı önceden tespit edilebilir mi ?
Hayır.

Bir ilâca karşı alerji teşhisi nasıl konabilir ?
Hastanın özgeçmişini uzun uzadıya kontrolden geçirmekle.

İlâçtan ileri gelen alerjilerin belirtileri nelerdir ?
Bu alerji, burun zarı iltihabı, ürtiker, astım krizleri veya deride yaralarla kendisini gösterebilir.

İlâçtan gelen alerjiler tehlikeli olabilir mi ?
Evet. Aspirin gibi bir ilâca alerjik olan bir hasta tek bir aspirin tableti almak sonucu ölebilir.

İlâç alerjisi irsiyede bağlı mıdır ?
Hayır. Bu tip alerji bir hassasiyetten ileri gelmektedir.

İlâç alerjileri deride yapılan testlerle tespit edilebilir mi ?
Hayır.

İlâç alerjileri nasıl tedavi edilir ?
İlâç alerjilerinin tedavisinde en başarılı olan steroid ve antihistaminik ilâçlarıdır.

Deri alerjileri:Bazı genel deri alerjileri hangileridir ?
a.Birisinin hassas olduğu maddelerle teması ile ileri gelen deri il­tihabı (dermatitis).
b.Zehirli sarmaşık. (Bu bir nevi dermatisis hastalığıdır).
c.Atopik deri iltihabı (dermatitis) veya egzama.
d.Ürtiker.

Temasla gelen deri iltihabı (dermatitis) nedir ?
Bu alerjik hastalıkların en yaygınlarından biridir. Hastanın, fazlasıyla hassas olduğu bir maddenin derisi ile teması sonucu mey­dana gelir. Bunlardan birisi zehirli sarmaşıktır. Deri iltihabı (dermatitis) belirtileri derinin kızarması ve kaşınmasıyla başlar; son­radan şişkinlikler, çatlaklar, dışa sızıntılar, kabuk bağlamalar ve dökülmeler meydana gelir. Bu belirtiler kendilerini bir yerde gös­terebildiği gibi bütün vücudu da kaplayabilir.

Temasla ileri gelen deri iltihabını genellikle hangi maddeler meydana getirir ?
Kimyevî maddeler, bitki yağları, kozmetikler, vücut kokusunu önleyici losyonlar, ağız temizleyici ilâçlar, ilâçlar, giyecekler, plâstikler, boyalar vs. Bunlara olan hassasiyet geniş ölçüde değişiktir.

Temasla ileri gelen deri iltihabının tedavi usulleri nelerdir ?
Kriz hallerinde antihistamin ilâçların verilmesi ve deri tahrişleri­nin giderilmesi için gereken ilâçlara başvurulmasıyla. Ayrıca alerjiyi meydana getiren maddenin tespiti ve bundan sonra bu mad­deyle temastan kaçınmakla. Çok kez kortizon gibi bir steroit’e baş­vurmak gerekli olur.

Atopik deri iltihabı nedir ?
Bu, özellikle bebeklerde rastlanan bir deri egzamasıdır ve genellik­le bir besin maddesine duyulan hassasiyetten ileri gelmektedir. Bu gibi hastalıklar genellikle irsidir.

Ürtiker nedir ?
Bu hastalık, deride çeşitli adetlerde ve muhtelif büyüklükte görü­nen kabarcık veya sivilcelerden meydana gelen bir alerjidir. Bu kabarcıklar ve sivilceler bazen çok büyük olur ve çok kaşıntıya yol açarlar. Bunlar dudaklarda, yüzde, dilde, boğazda, kulaklarda, ve­ya vücudun başka yerlerinde meydana gelebilirler.

Ürtiker veya kurdeşenin sebepleri nelerdir ?
Bunlar genellikle bir gıda maddesi veya bir ilâca karşı duyulan al-lerj iden ileri gelmektedirler.

Ürtikerin belirtileri nelerdir ?
En rahatsız edici belirti aşırı kaşıntıdır.

Ürtikeri meydana getiren maddeler genellikle hangileridir ?
Balık, deniz mahsulleri, fazla baharatlı yemekler ve aspirin, en çok ürtiker yapan şeyler1 arasında gelmektedir.

Ürtikerin tedavisi nasıl yapılır ?
Dokunan madde veya yiyecekten alınmamasıyla ve gereken anti-alerjik ilâçları kullanmakla. Önemli zamanlarda adrenalin veya benzeri ilâçlar alınmakla krizli durum hafifletilebilir.

Ürtiker bir kez tedavi edildikten sonra yeniden tekrarlar mı ?
Evet. Ürtikere yol açan gıda maddesi yeniden yenildiği takdirde.

Çocuklar büyüyünce deri alerjileri geçebilir mi ?
Evet.

Deri alerjileri olan çocukların büyüyünce başka alerjilere de meyil­leri olabilir mi ?
Evet. Çünkü deri alerjisi vücutta alerjik meyillerdin ancak bir ta­nesidir.

Besin alerjisi:

Gastrointestinal alerjiler hangileridir ?
Hastanın hassas olduğu yemeklerden ileri gelen mide ve bağırsak bozuklukları.

Gastrointestinal alerjilerin belirtileri nelerdir ?
Geğirmek, baş dönmesi, kusmak, karın ağrıları, kabızlık, ishal ve hatta ağızda meydana gelen yaralar.

Hangi besin maddesinin alerjiye neden olduğu nasıl tespit edilir ?
Bir iki gün hiçbir besin maddesi almayarak ve bundan sonra ele alınacak bir perhiz sisteminde gıda maddelerini teker teker ilâve ederek. Dokunan besin maddesi tespit edildikten sonra hasta bu maddeyi, artık yemeklerinden eksik eder.

Besin alerjilerin tedavisi nasıl yapılır ?
a.Kendisine dokunan maddeyi bir daha yememekle,
b.Bir krizde, krizi hafifletmek için antihistaminik tedavi usulü ve­ya başka gerekli ilâçları kullanarak.

Bir besin maddesi alındıktan ne kadar zaman sonra alerjik tepki ken­disini gösterebilir ?
Alerjik belirtiler kendisini hemen veya birkaç dakika içerisinde gösterebilir. Bazen de birkaç saat sonra meydana çıkabilir. Bu ge­cikme süresi bazı hallerde yaklaşık otuz altı saate kadar uzayabi­lir.

Bir besin maddesi alerjik tepki göstermişse, bu maddenin her zaman alerji yapacağı anlamına gelir mi ?
Bu şart değildir. Bir hasta bu maddeye karşı dayanıklılık meyda­na getirebilir.

Bir hasta hassas olduğu bir besin maddesini bilerek hassasiyetini ölç­mek için yemeli midir ?
Bundan önce bu besin maddesi alındığı zaman tepki şiddetli olmuş­sa bu akıllıca bir hareket olmaz. Ancak hasta bu yolda bir deney yapacaksa bu besin maddesinden çok az bir miktar almalıdır.

Besin maddesi alerjisi ne derece yaygındır ?
Birçok kişi bazı besin maddelerine karşı alerji vardır. Fakat bun­ların çoğu bundan habersiz bulunmaktadır.

Besin alerjileri ölüme neden olabilir mi ?
Hayır.

Besin alerjileri karında cerrahî müdahale gerektirecek belirtilere se­bep olabilir mi ?
Evet. Çok kez bir hasta gerçekten besin alerjisinden rahatsız ol­duğu zamanlar, görünen belirtiler apandisit veya safra kesesi has­talığı teşhisleri konmasına sebep olur.

Astım bronşiyal:

Bronşiyal astım nedir ?
Bronşlarda bir tıkanmayla birlikte görülen bu durum kuru bir ök­sürük ve zor nefes almakla kendisini belli eder. Çoğunlukla çocuk­lukta veya genç çağlarda meydana gelen kronik bir hastalıktır.

Astım bronşiyali neler meydana getirir ?
Her genel alerjik madde. Polen, mantar tozları, ev tozları, yemek­ler ve ilâçlar.

Astımatik krizler genellikle hangi saatlerde meydana gelir ?
Sabahın erken saatlerinde.

Astımın belirtileri nelerdir ?
Hırıltıyla solumak, boğulma hissi, kuru bir öksürük nefes vermek­te güçlük.

Astım belirtilerini ne gibi şeyler hızlandırır ?
Had solunum yolları enfeksiyonu veya alerjik maddelere karşı fazlasıyla açık kalmak.

Astımatik krizler anî gelir mi ?
Evet.

Astımatik krizde vücutta ne gibi şeyler meydana gelir ?
Bronş zarlarında ve ciğerlerin içerisindeki solunum borucuklarımda şişkinlik olur. Bu hava yolunu daraltmaya yol açar. Bronşlardaki tükürük bezleri normalden fazla tükürük çıkartmakla nefes darlığının artmasına neden olurlar.

Yaş ilerledikçe astım geçer mi ?
Hayır. Çocukların yaşı ilerledikçe astımın geçeceğine dair çok ge­nel, fakat tamamiyle yanlış bir inanış vardır.

Astım tedavisiz geçer mi ?
Hayır. Aksine, iyi ve gerekli tedaviyi görmediği takdirde kötüleş­meye yüz tutar.

Astım nasıl tedavi edilir ?
a.Astıma neden olan alerjiyi bulmak ve bundan sonra (hyposensitation) enjeksiyonları yaptırmak.
b.Steroid (kortizon) ilâçlarının verilmesi.
c.Akut nöbetleri hafifletmek için adrenalin veya (ephmephrine) enjeksiyonları yaptırmak.
d.Bronş spazmlarını hafifletmek için solunum yolu ile verilen ilâçlar çok kez akut nöbetleri rahatlatmaktadır.

Astım vakalarında hastayı hastaneye yatırmak gerekli olabilir mi ?
Evet. Büyük bir astımatik krizde hastanın boğulmamasını temin etmek için hastaneye yatırılması gerekli olabilir.

Astım vereme veya akciğerlerde kansere neden olabilir mi ?
Hayır.

Büyük bir astımatik kriz bile geçici olarak kontrol altına alınabilir mi ?
Evet. Büyük bir krizi esaslı bir şekilde hafifletebilecek ilâçlar var­dır.

Astım kalp hastalıklarına yol açabilir mi ?
Bazı kronik astım vakalarında sürekli krizler kalp hastalıklarına yol açabilir. Ancak bu durumun gelmesi çok uzun sürer ve az rast­lanan vakalardandır.

Astım ne gibi göğüs hastalıklarına neden olabilir ?
Amfizem, bronşiektazi ve başka akciğer hastalıkları astımdan do­layı ileri gelebilir.

İklim değişikliği astıma yararlı olabilir mi ?
Yeni taşınılacak bir yerde astım alerjisi nedenleri bulunmazsa bu değişiklik yararlı olabilir.

Saman nezlesi:

Saman nezlesi nedir ?
Saman nezlesi özellikle ağaçlardan ve otlardan gelen tozlardan, mantar tozlarından ve bazen de bunların birleşimlerinden meyda­na gelen bir solunum alerjisidir. İlkbahar ve yaz aylarındaki sa­man nezleleri, özellikle yukarıda belirtilmiş tozlardan ileri gelmek­tedir. Ağustos ayı ortasında başlayan ve eylül sonuna veya erken don mevsimine kadar süregelen sonbahar türü ise, özellikle yabanî ot ve mantar tozlarından ileri gelmektedir.

Saman nezlesinin belirtileri nelerdir ?
Şişkin, kaşıntılı ve damlayan gözler, kapalı, tıkanık veya devamlı akan bir burun, gözlerde,’ damakta ve boğazda bazı belirtilerdir. Bu alerjinin getirdiği şiddetli hapşırma halleri birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürebilir. Sinüs enfeksiyonları genellikle saman nezlesiyle ilgili görülür. Bazı hallerde saman nezlesi mevsiminde astım da gelişebilir.

Saman nezlesi insan vücuduna nasıl girer ?
Tozlar solunum yolu ile vücuda girer. Bazı kişilerde solunum yolu ile alman polen tozlar veya mantar tozları (alerjenler )> birçok gi­rişten sonra, vücut içinde «antikor» lar meydana getirebilir. Bu an­tikorların vücut içinde gelişmesi bazen aylar bazen de yıllar ister. O zamana kadar hiçbir şekilde kendisini göstermez. Ancak, bu has­sas antikorlardan yeterli sayıda yetişenleri olunca (polen), toz ve mantarların dokularla temasa geçmesiyle saman nezlesi gelişmiş olacak ve meydana çıkacaktır.

Gül nezlesi saman nezlesi ile aynı mıdır ?
Gül nezlesi bir tür saman nezlesidir. Fakat bu ad artık çok az kul­lanılmaktadır. Aslında bu nezle güllerden değil, otlardan çıkan polenlerden gelmektedir.

Alerji «compositae» familyasından uzun saplı sarı bir çiçekten de ge­lebilir mi ?
Hayır. Alerji genellikle amhrosia otunun polenlerinden ileri gel­mektedir.

Saman nezlesi bulaşıcı mıdır ?
Hayır.

Saman nezlesi irsiyet ile geçer mi ?
Hastalık temayülü irsi yollar ile geçebilir.

Yıl boyunca süregelen saman nezlesi nedir ?
Bu duruma aynı zamanda burun iltihabı «rhinitis» denir ve çok kez sinüslerin iltihaplanmasıyla karıştırılır. Yıl boyu süregelen sa­man nezlesinde akan ve kaşıntı yapan gözler, hapşıran ve akan bu­run yıl boyunca bu illetlerden kurtulamazlar. Ancak bu tür allerji mevsimlik allerj enlerden değil, mevsim dışı alerjenlerden meyda­na gelmektedir. Meselâ ev tozlarından, tüylerden, hayvan kıllarından hatta yemeklerden, bazı zamanlarda da bakterilerden doğan enfeksiyonlardan da ileri gelebilir.

Hava şartlarının saman nezlesine tesiri nedir ?
Saman nezlesinin şiddeti havada polenin miktarı ve hastanın has­sasiyetine bağlıdır. Serin, bulutlu, rüzgârsız ve yağmurlu bir hava­da hastada çok kez hiçbir belirti görülmez. Hava sıcak, kuru, gü­neşli veya rüzgârlı olduğu zamanlar belirtilerde artış görülür. Has­talar ıslaklığa veya rutubete karşı alerjik iseler rahatsızlıklarında serin, veya yağmurlu günlerde artış olur. Polenlerin büyük çoğun­luğu bitkilerden saat 6 ile 13 arasında çıkar. Bunun için bu saatler hastalar için en kritik saatlerdir.

Saman nezlesinin yaygınlığı ne ölçüdedir ?
Genellikle nüfusun yaklaşık olarak % 2’si ile 3′ü olduğu tahmin edilmektedir.

Saman nezlesi nasıl teşhis edilir ?
Hastanın geçmişi etüt edilerek, polen ve mantar ile yapılan cilt üzerindeki testlerden.

Polenden başka maddeler de saman nezlesini şiddetlendirebilir mi ?
Evet. Pollen mevsiminde tütün dumanı, taze boyalar, kuvvetli par­fümler, haşarat ilâçları ve ev tozları saman nezlelerini şiddetlendirebilirler. Ayrıca çikolata, mısır, kavun ve karpuz, ve bal gibi tatlı sıvılar, kiraz, şeftali gibi mevsim meyvelerin yenmesi, alerji belirtilerinin artmasına neden olabilir.

Saman nezlesi tedavisiz iyileşebilir mi ?
Evet, ama buna pek nadir olarak rastlanır.

Saman nezlesi tedavi edilmediği takdirde ne gibi komplikasyonlar meydana gelebilir ?
Tedavi olmayan saman nezlesi hastalarının yaklaşık % 30-60′mda bu hastalık astıma yol açar.

Saman nezlesinin tedavisi nedir ?
Üç metot vardır:
a.Mevsim arası metodu. Bu metotta hastalar, bitkiler bitki tozla­rını saçarken tedaviye tâbi tutulurlar. Alerjinin kontrol altında tutulabilmesi için gerekli tedavinin her gün veya iki günde bir yapılması gereklidir.
b.Mevsim öncesi metodu. Bu metotta pollinating mevsiminden yaklaşık üç ay önce tedaviye başlanır ve enjeksiyonlar beş ile yedi gün arası yapılır. Böylece mevsim başladığı zaman hasta­nın hastalığa karşı direnci yüksek bir dereceye çıkarılmış olur.
c.Yıl boyu metodu. Bu metotta enjeksiyonlar haftada bir yapılarak azami dayanıklılık temin edildikten sonra bu enjeksiyonlara dört hafta daha devam edilmelidir.

Saman nezlesinin enjeksiyon yoluyla tedavi usulünün komplikasyonları olabilir mi ?
Bazen kol şişebilir veya hastada hastalığın genel belirtileri görü­lür. Bazen de alerjik kriz normalden daha şiddetli olur veya şid­detli kaşıntı halinde kendisini gösterebilir. Bu gibi belirtiler enjek­siyon yapıldıktan birkaç saniyeden yarım saat sonraya kadar mey­dana gelebilir. Bunun için hastanın bir enjeksiyondan sonra bir süre alerji uzmanının muayenehanesinden ayrılmaması iyi olur.

Saman nezlesi enjeksiyonlarının tepkilerini hafifletmek için ne yapı­labilir ?
Alerji uzmanında bu gibi tepkileri zararsız hale getirebilecek ilâç­lar daima mevcuttur.

Antihistamik ilaçlar saman nezlesinin tedavisinde faydalı olabilir mi ?
Bunlar saman nezlesinin belirtilerini hafifletmek için çok faydalı­dırlar. Ancak bu tip ilâçların büyük çoğunluğu uyuşukluk ve baş dönmeleri gibi tehlikeli yan tesirlere sebep olurlar. Bunların enjek­siyon yerine kullanılmaları doğru değildir. Üstelik bunlar saman nezlesinin bir komplikasyonü olarak astımın gelmesini de önleye­mez.

Saman nezlesi kortizon gibi «steroit» ilâçlarla etkili bir şekilde tedavi edilebilir mi ?
Allerjiyi hafifletmekte bunlar yararlı olabilir. Ancak bunlar Stan­dard tedavi usulleri olarak kullanılmamalıdır.

Klima cihazları ve oda filtreleri saman nezlesinin tedavisinde yararlı olabilir mi ?
Evet. Yararlık oranları ise hastanın bu gibi odalarda ne kadar va­kit geçirebileceğine bağlıdır.

Klima cihazları bazen saman nezlesinden alerjisi olanlara zararlı ola­bilir mi ?
Bazı hastaların durumu klima cihazları kullanıldığı yerlerde daha da kötüleşir. Onun için, böyle bir cihaz alınmadan hasta bunların, kendisine yararlı olup olmayacağını, tecrübe yoluyla tespit etme­lidir.

Saman nezlesi geçtikten veya tedavi olduktan sonra yeniden tekrar­lanır mı ?
Evet. Bir hastada yıllar boyu hiçbir belirti görülmedikten sonra bi­le hastalık şiddetli bir şekilde tekrarlanabilir.

Saman nezlesi olan bir hasta için hayatı boyunca tedavi gerekebilir mi ?
Her zaman değil. Bir hastanın ne süre enjeksiyona ihtiyacı olaca­ğı öngörülemez. Fakat birçok vakada tedavi üç ile beş sene arasın­da sona erebüir.

Bir alerji uzmanı alerjik hastasının tedavisine ne gibi şartlarda son verir ?
Hasta peşi peşine iki yıl hiçbir rahatsızlık göstermediği zaman.

Duygusal hallerin saman nezlesine etkileri var mıdır ?
Evet. Herhangi duygusal bir kriz hastalığın hızını şiddetlendirebilir.

Saman nezlesinden rahatsız olan hastaların fizikî faaliyetlerini kıs­maları gerekli midir ?
Evet. Fazla fizikî yorgunluğun saman nezlesini şiddetlendirdiği gö­rülmüştür.

Saman nezlesi mevsiminde cerrahı müdahale yapılmalı mıdır ?
Saman nezlesinden şikâyetçi hastalara ancak acil vakalarda ame­liyat yapılmalıdır. Şiddetli hapşıran bir hastaya muhakkak suret­te gerekmediği takdirde ameliyat yapılması doğru olmaz. Anestezi saman nezlesi hastasının burnuna tahriş edici tesir yapabilir. Mevsim içerisinde ameliyat gören bir hastada astım hastalığının da meydana gelmesi mümkündür.

Saman nezlesinden mustarip çocukların bademcikleri ne zaman alın­malıdır ?
Saman nezlesi mevsimi geçtikten sonra sonbahar sonunda veya kı­şın ilk aylarında ya da mevsimi başlar başlamaz yapılmamalıdır.

Gebe olan saman nezlesi hastası tedavi görmeli midir ?
Evet. Saman nezlesi hastalığı olanların durumu gebelik haline şid­detlenir.

Yiyeceklerin saman nezlesi ile ilgileri var mıdır ?
Evet. Bazı yiyecekler hastalığın durumunu kötüleştirir.

Saman nezlesine alkollü içkiler nasıl tesir eder ?
Hastalık mevsiminde hastalığın hızını şiddetlendirir.

Saman nezlesi erkeklerde mi, yoksa kadınlarda mı daha fazla görü­lür ?
Bu hastalığa erkek ve kadınlarda aynı oranda rastlanmaktadır.

Saman nezlesi olan bir hastanın oturduğu yerden başka yere taşın­ması doğru olur mu ?
Ülkelerin bazı yerlerinde pollene çok az rastlanır. Hastalık mevsi­minin en süratli zamanında hastaların böyle yerlere gitmeleri icap eder.

Alerji hastası evinde sevdiği ev hayvanı bulundurmalı mıdır ?
Böyle hayvanların bulundurulmaması tercih edilir. Hastalar ev hayvanlarının kıllarına karşı allerji gösterebilirler; üstelik bu hay­vanlar dışarıdan eve pollen nakledebilir.

Ambrosia otundan niçin korunulamıyor ve bu otlar ortadan kaldırı­lamıyor ?
Çünkü böyle bir yok etme plânının ülke çapında ele alınması ge­reklidir. Bir kentteki ve çevresindeki polenleri yok etmek yetersiz olur. Polenler havadan çok uzun mesafe katledebilmektedirler.

Alerji:

Alerji nedir ?
Alerji; bir kişide, başkalarına karşı genellikle hiçbir hassasiyete yol açmayacak bir maddenin yarattığı aşırı bir duyarlık durumu­dur.

Ne gibi maddeler alerji yapabilir ?
Dokunduğumuz, yuttuğumuz, solukla içeriye çektiğimiz hemen her şey alerji yapabilir. alerjiyi meydana getiren maddeye «alerjen» adı verilir ki, yüzlerce çeşit alerjen vardır.

Alerji meydana getiren maddelerin en sık görülenleri hangileridir ?
Ağaçlardan gelen tozlar, otlar ve yabanî otlar, gübreli toprak spor­ları, evdeki tozlar, hayvan tüyleri, bazı yemekler, ilâçlar, boyalar, kimyevî maddeler v.s.

Bir insanda alerji olduğu nasıl tespit edilebilir ?
En genel belirtiler şiddetli hapşırmalar, burun tıkanıklığı, hırıltıy­la solumak ve nefes tıkanıklığı, cilt kaşınması, büyük şişkinlikler ve «ürtiker»dir. Alerjiler kendilerini ayrıca kusmak, ishal, karın krampları, baş ağrıları, vücutta lekeler ve başka semptomlarla da gösterebilir.

Alerjiler tehlikeli olabilir mi ?
Evet. Tedavi edilmeyen saman nezlesi, nefes darlığı (astım) veya sinüzite dönüşebilir. Astım ise kontrol altına alınmadığı takdirde kronik yetersizlik getirebilir ve başka ciddî solunumla ilgili durumlara neden olabilir.

Alerjik durumlarda erken teşhis önemli midir ?
Evet. Bazı alerjilerin erken tedavisi sayesinde astım veya sürekli akciğer bozuklukları gibi ciddî komplikasyonları önlenebilinir. Bu özellikle çocuklarda önemlidir. Çocuklardaki alerjiler küçük yaş­ta kontrol altına alınmadığı takdirde normal gelişmeleri büyük öl­çüde gecikmeye uğrar.

En genel alerjik hastalıklar hangileridir ?
a.Saman nezlesi.
b.Yıl boyunca devam eden alerjik burun iltihabı veya kan da­marlarını büzücü ya da genişletici nezle.
c.Bronşlarda astım.
d.Egzema (atopic dermatitis).
e.Ürtiker urticaria veya ödemli ürtiker (angiodema).
f.Zehirli sarmaşık gibi deri iltihabı (dermatitis).
g.Şiddetli baş ağrıları.

Alerjiler tedavi edile bilinir mi ?
Birçok vakada alerjiye sebep olan şey «alerjen» bir köpek veya ke­di gibi, ortadan kaldırıldı mı hasta tamamıyla iyileşir.. Başka vaka­larda bir seri hassasiyeti ortadan kaldırma «hyposensitization» enjeksiyonları ile hasta sürekli olarak iyileşebilir.

Alerjik hastalar devamlı olarak tedaviye tâbi tutulmalı mıdır ?
Her zaman değil. Çok kez gereken «hyposensitization» derecesi te­min edildikten sonra hastaya başka müdahaleye gerek kalmaz. Ancak birçok hastada alerji yapan, madde (alerjen) alerji belir­tileri gösterdiği sürece tedaviye devam edilmesi gereklidir.

Alerjiler önlenebilir mi ?
Genellikle evet. Alerjik oduklarını bilen kişiler kendilerine alerji yapan maddelerden ‘uzak kalmaya önem vermelidirler. Meselâ çi­çek veya ağaç tozu olan mevsimlerde bu gibi hastalar kırlarda do­laşmaktan sakınmalıdırlar. Evdeki tozlardan mümkün olduğu ka­dar uzak kalmalıdırlar, boya kokularını teneffüs etmemelidirler, mümkün olduğu derecede fazla yorgun düşmemeli ve duygusal üzüntülerden kaçınmalıdırlar.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda genel alerji sebepleri nelerdir ?
Yedikleri yemekler ve vücutlarına sürülen maddeler.

Kalıtım yoluyla alerjiye fazlasıyla istidatları olan çocuklarda alerjiler önlenebilir mi ?
Evet. Bu gibi çocuklara kaynatılmış ve koyu süt verilmelidir. Bu gi­bi sütler çiğ sütler kadar i alerjiye neden olmazlar. Çocuklara veri­lecek yeni gıda maddeleri bebeğe birer birer verilmelidir. Böylece anne, hangi gıda maddesinin çocuğa alerji yapacağını tespit et­me imkânını bulabilecektir. Yumurta ve balık gibi katı gıda mad­deleri bebeğe daha sonraları verilmelidir. Çocuğun yatak ve oyun odası mümkün olduğu kadar tozlardan arınmış olmalıdır. Kedi, kö­pek ve hatta doldurulmuş hayvan oyuncakları bile çocuklardan uzak tutulmalıdır. Çocuğa bakan doktora çocuğun ailesindeki alerji durumu bütün ayrıntılarıyla anlatılmalıdır.

Alerjiler kalıtım yolu ile geçebilir mi ?
alerji uzmanlarının büyük çoğunluğu alerjinin kendisinin değil, fakat alerjiye istidada kalıtım yoluyla geçebileceğine inanmakta­dırlar. Bu demektir ki anne veya babası alerjik olan bir çocuğun ailelerinde alerji olmayan çocuklardan çok daha yüksek bir oran­da alerjik olma ihtimali vardır.

Çocuklar anne ve babalarında olan alerjilerin aynılarına mı yakalan­maya meyillidirler ?
Kati surette değildir. Anne ve babalardan biri saman nezlesinden alerji gösteriyorsa çocukta astım, egzema veya başka alerjik du­rumlara rastlanabilinir.

Annesi ve babası da alerjik olan bir çocuk, anne ve babasından yal­nız biri alerjik olan bir çocuktan daha mı fazla alerjiye kapılabilir ?
Evet. Bunların alerjiye kapılmaları daha erken ve alerji türleri da­ha ciddî olur.

Anne ve babadan ikisi de alerjik ise bunların çocuklarının alerjik ol­ma ihtimalleri nedir ?
Bunların yüzde ellisi alerjik olacaktır. Anne ve babadan yalnız bi­ri alerjik ise çocuğun alerjik olma ihtimali yaklaşık % 25′tir.

Alerjiler kendiliklerinden yatışır ve böylece tamamen geçer mi ?
Evet, ama bu pek az görülen bir olaydır.

Alerjiler tedavi edildikten veya durdurulduktan sonra tekrarlar mı ?
Bazen evet. Bu daha çok görülebilir ve hasta yeni bir hassasiyet­ten alerjik olur.

Alerjiler öldürücü olur mu ?
Alerjiden ölenlere çok az rastlanır. Ancak alerjiler rahatsız edici­dir ve zahmetlidir. Bazen bir ilâca karşı alerji ölüme neden olabi­lir. Fakat bu çok az rastlanan bir olaydır.

Alerjiler belli mevsimlerde mi kendilerini gösterirler ?
Bazıları öyledir, bazıları da değil. Saman nezlesi vakaları genellik­le yabanî otlar ağustos ve eylül aylarında tozaklanmaya başladık­ları için kendilerini gösterir. Otlara karşı alerjik olanlar ise mayıs ve haziran aylarında alerjik olmaya başlarlar. Çünkü otlar o mev­simde daha çok tozaklanırlar. Gıda maddelerine, ilâçlara, hayvan kıllarına veya evlerdeki tozlara karşı allerj ilerin mevsimleri yok­tur.

Tozaklamalar nedir ? ,
Bunlar çiçeklerden, ağaçlardan, otlardan ve yabanî otlardan çıkan mikroskopik boyda incecik, pudra biçiminde, sarı renkte zerrecik­lerdir.

Alerjiye yakalanmakta yaş grubu var mıdır ?
Hayır. Alerji her yaşta gelebilir. Ancak alerjinin en sık ortaya çıktığı yaş çocukluk çağıdır.

Alerjiler nezleler gibi bazen bulaşıcı olur mu ?
Hayır, alerjiler insanlarda temasla bulaşmaz.

Yıllardan beri hiçbir şikâyeti olmayan bir insan nasıl oluyor da birden bire bir alerjiye yakalanabiliyor ?
Bazı olaylarda belli maddelerle uzun süreli temaslar sonucu bir alerjinin gelişebileceği bilinen bir gerçektir. Ayrıca, daha önceden hiçbir alerji belirtisi göstermemiş bir kişinin duygusal sıkıntılar­dan, aşırı yorgunluktan ve enfeksiyonlardan dolayı alerjik belir­tiler göstermesi mümkündür. Ergenlik çağma girişte, âdetlerin ke­silmesinde veya gebelik durumunda meydana gelebilecek değişik­likler alerjik dengeyi bozarak, bir alerjinin ortaya çıkmasına ne­den olacak hastalık belirtileri getirebilir.^
Bir insanın alerjik olması için, hayatı boyunca alerjiye meyilli oldu­ğu doğru mudur?
Evet. Bir sıkıntı veya karışıklıktan dolayı alerjik dengesi bozulun­ca kendisinde bir alerji gelişecektir.

Alerjiler psikosomatik midir (akıl ile beden arasındaki ilişki) ?
Üzüntü, korku, kızgınlık ve şiddetli heyecan gibi duygular alerjik bir krizi zamanından önce meydana getirebilir. Bazı alerjilerin, hasta psikiyatrik yardım görünce ortadan kaybolduğu gerçektir. Ancak, bu alerjinin fizik temelini sarsmaz. Çünkü alerjik meyil ruhî durum ne kadar düzelmiş olursa olsun, yine de kaybolmamaktadır. Alerjik çocukların anne ve babaları daima çocukların güven­lerini yenilemeli ve sükûnetlerini muhafaza etmelidirler.

Sinirlilik alerjiye neden olabilir mi ?
Hayır. Ancak ikisi arasında kesin bir ilişki vardır.

Alerji ne ölçüde yaygındır ?
Nüfusun en az % 30′unda bir tür alerji mevcuttur. Meselâ, Amerika’daki kronik hastalıklar arasında alerji üçüncü sırada yer al­maktadır. Yalnız, mafsal ve kalp damarları hastalıkları alerjinin önünde gelmektedir.

Alerjik kişiler genellikle bir madde «alerjen»den fazlasına mı alerjik olurlar ?
Evet.

En genel alerji nedenleri hangileridir ?
Çiçek, ağaç ve ot tozları, bütün tozlar, gübre sporları, keskin koku­lar, hayvan kılları, tüyler ve çeşitli yemekler. Bunlardan başka ya­tıştırıcı ilâçlar, serumlar, antitoksinler, boyalar, parfümler, plâs­tikler, evlerde ye endüstrilerde kullanılan daha birçok kimyasal madde alerjiye neden olabilir. Böcek ve, haşerelerin ısırması veya sokması da alerjik haller meydana getirebilir.

Bir hasta alerjik olup olmadığını nasıl anlayabilir ve kendisini alerjik yapan maddeyi nasıl öğrenebilir ?
Doktoru, hayatı hakkında ayrıntılı bilgi alacak ve çalışma alanı ve evi çevresini kontrolden geçirecek, yaşama âdetlerini öğrenecek, ve boş zamanlarında nasıl vakit geçirdiğini tespit edecektir. Bütün bu faktörleri tespit ettikten sonra doktor laboratuar testlerine başvuracaktır. Birçok genel alerji yapan maddelerden (alerjen) özler alarak bunlarla hastada cilt testleri yapacaktır. Bu cilt testle­ri ile hastanın aşırı hassasiyeti tespit edilecektir. Bu gerçekten bir detektiflik işidir ve çok sabıra ihtiyaç göstermektedir.

Cilt testlerine her zaman güvenilebilinir mi ?
Ne yazık ki hayır. Bir insan kullanılan maddeye aslında alerjik de­ğilse bile olumlu tepki gösterebilir. Veya o maddeye alerjikse bile, olumsuz reaksiyon gösterebilir/Cilt testlerinin başarılı olabilmesi için bunları yapan doktorun alerji alanında tam bir bilgi ve tecrü­beye sahip olması gereklidir. Solukla içeriye çekilen ilâçlarla yapı­lan cilt testleri gıda maddeleriyle yapılanlardan daha güvenlidir.

Cilt testleri sancı yapar mı ?
İyi yapıldıkları zaman hayır. Test yapıldığı zaman hafif bir iğne ba­tığı hissi duyulursa da bu önemli bir sancı sayılamaz.

Alerji testlerinin yapılmasının dolaylı metodu nedir ?
Bu metotta alerjik hastadan alman kandan hazırlanan serum alerjik olmayan bir kişinin vücudunun çeşitli yerlerine enjekte edi­lir. Belli bir zaman aşımından sonra testler bu yerlerde yapılır. Bu metoda alerjik hastanın cildinin hastalıklı olduğu ve bu gibi test­lere uygun olmadığı zamanlar başvurulmaktadır.

Alerjik hastalar alerji ile ilgili olmayan hastalıklar için ilâç veya en­jeksiyon alırken özel dikkat göstermeleri gerekir mi ?
Evet. alerjik bir hastanın herhangi bir doktordan başka bir has­talık için ilâç reçetesi almadan önce doktora alerjik durumunu bil­dirmesi gereklidir.

Alerjiler nasıl tedavi edilir ?
Birinci ve en önemli adim teşhistir. Alerji uzmanı hastanın ayrın­tılı hayat hikâyesini öğrendikten sonra alerjinin neden ileri geldi­ğini tespite çalışacaktır. Uzman doktor hastanın devamlı olarak bir hatıra defteri tutmasını ve bunda gün içerisinde her yaptığını ve her yediğini kaydetmesini isteyebilir. Kendisini tecrübe perhiz­lerine tâbi tutabilir. Geniş ölçüde cilt testleri gerekli olabilir. Alerjinin nedenleri bulunduktan sonra bunlardan birçokları meyda­na çıkmış olabilir. Bu nedenleri önleme yolları hastaya anlatılır. Eğer alerji yapan maddeyi önlemenin pratik bir yolu yoksa o za­man doktor alerjik halleri yok etmek için gereken yatıştırıcı ilâçlan tavsiye eder. Uzman doktor muhtemelen hastaya enjeksiyon yolu ile allerj enden meselâ çiçek veya ot tozu devamlı surette arttırılan dozlar enjekte ettirecektir. Bu enjeksiyonlar sayesinde has­tanın alerjik maddeye karşı direnci artacak ve ileride alerjik belir­tiler eksilecek veya tamamen ortadan kalkacaktır.

Eğer alerjinin bir ev hayvanından ileri geldiği anlaşılırsa, hastanın bu sevdiği hayvandan ayrılması şart mıdır ? ,
Evet. Bir hastanın bu hayvana karşı hassasiyetini ortadan kaldır­mak hemen hemen imkânsızdır.

Bir hastanın alerjisinin bir yemekten ileri geldiği anlaşılırsa bu yemeği yemekten vazgeçmekle alerjisinden kurtulabilir mi ?
Bu çok zordur. Çünkü birçok yemeklerde bulunan madde karışım­larını tesbit etmek imkânsızdır. Fakat hasta alerjik olduğu ve ken­disi tarafından bilinen gıda maddelerinden kaçınmasını öğrenme­lidir.

Antihistaminik ilâçlar ne derece tesirlidir ?
Piyasada temin edilebilen birçok antihistaminik ilâçlar saman nez­lesi ve ürtikere karşı çok tesirlidir ve bu alerji ileri azaltmakta yar­dımcı olurlar. Ancak astımda pek yararlı olmamaktadırlar. Üstelik bu ilâçların astımlı hastalara verilmemesi gerekir. Bazen küçük ço­cuklarda astım hallerinde antihistaminik ilâçlar kullanılabilir.

Alerjik hallerde verilen ACTH, kortizon ve başka «steroit» hormon­lar ne derece yararlıdır ?
Bu gibi ilâçlar, astım dahil, bütün alerjik durumlarda belirtileri azaltmakta faydalı olmaktadırlar. Ancak, alerjik neden başka yol­la kaldırılmadığı takdirde, ilâçların verilmesi durdurulduğu zaman alerjik belirtiler yeniden kendilerini göstermeye başlarlar. Bu gi­bi ilâçlar çok kuvvetli olduklarından ve zararlı birçok yan tesirler meydana getirebileceklerinden doktorlar bunları, ancak acil vaka­larda ve en inatçı alerjik hallerde kullanmayı uygun bulmakta­dırlar.

Bir hastanın alerjik bir hastalıkta herhangi bir doktora mı veya bir alerji uzmanına mı başvurması yararlıdır ?
Mümkün olduğu kadar bir alerjik hastanın bu alanda ihtisası olan bir doktora başvurması lâzımdır. alerji o derece kompleks bir ihtisas haline gelmiştir ki, ancak yıllarca bu yolda araştırmalar yapmış ve tecrübeden geçmiş uzmanlar başarılı olarak alerjileri teda­vi edebilmektedirler.

Vitaminler bir alerjiyi ortadan kaldırabilir mi ?
Hayır.

Sinüs enfeksiyonları bir alerjiden mi ileri gelir ?
Hayır, Sinüs enfeksiyonları alerjiden ileri gelmezse de, alerjik hastalar böyle enfeksiyonlara çok meyillidirler. Tam tersine sinüs enfeksiyonu olarak nitelendirilen birçok durum burun ailevilerin­den başka bir şey değildir.

Akne veya sedef hastalığı «psoriasis» bir alerjiden mi ileri gelir ?
Hayır.

Mantar nedir ?
Mantar bitkisel maddelerde yetişir. Ev kadınları bu bitkinin ekme­ği bozduğunu ve elbiseleri küflendirdiğini bilirler. Yılın sıcak ay­larında kuvvet bulan bu mantarlar buğday, mısır, yulaf, ot, yap­rak ve toprakta gelişir. Bu mantarların tozları çiçek tozlarından daha mikroskobik küçüklüktedir ve havada çok sayıda bulunur­lar. Çiçek tozlarından sonra bu mantar tozlar çeşitli mevsimlerde kendisini gösteren solunum organlarındaki alerjilerin en büyük nedeni olurlar. Mantar alerjisinin süresi çok uzundur. Çünkü bu tozlar topraklar karla örtülü oldukları zamanlar dışında devamlı havada bulunabilirler.

Ev tozu nereden gelir ?
Ev tozu kaynakları yün halılar ve kilimler, kuş tüyü yastıklar, pa­muk dolu şilteler, yorgan ve battaniyeler, kalın perdeler ve döşe­me eşyadan ileri gelebilir. Ne kadar temizlik yapılırsa yapılsın ev tozu daima bu gibi eşyaların bulunduğu odalarda vardır.